تاریخ امروزدوشنبه , ۱۸ آذر ۱۳۹۸

شیرین کننده های مصنوعی از شایعه تا واقعیت

آسپارتام

به عنوان یکی از مهمترین شیرین کننده های مصنوعی میتوان به آسپارتام اشاره کرد.

شیرین کننده مصنوعی اسپارتام یا اصطلاحا (شیرین کننده ی کم کالری) ،  نخستین بار در سال ۱۹۶۵ میلادی، به صورت  اتفاقی، توسط یک داروساز پژوهشگر به نام «جیمز شلاتر» کشف شد.
پس از سال‌ها آزمایش، در سال ۱۹۸۰ میلادی، (FDA)سازمان غذا و داروی امریکا، استفاده از اسپارتام را به عنوان شیرین کننده تایید کرد !

اسپارتام ،جایگزین کم کالری شکر در صنایع غذایی شد؛ به طوری که در حال حاضر در بیش از شش هزار محصول مختلف به کار می‌رود،اسپارتام بارها شیرین تر از شکر است و به همین علت با مصرف مقدار کم تر نسبت به شکر همان طعم مطلوب شیرین را ایجاد میکند .
این ماده تحت نام های تجاری NutraSweet® و Equal®, به فروش می رسد و به صورت گسترده ای در محصولات بسته بندی به خصوص محصولات رژیمی و محصولاتی که به عنوان بدون قند به فروش می رسند مورد استفاده قرار می گیرد.
آسپارتام از دو  اسید امینه ی ( بلوک های سازنده پروتئین‌) فنیل آلانین و اسید آسپارتیک تشکیل شده است!

در ادامه ی این مقاله به بحث بیشتر پیرامون آسپارتام و سوالات رایج در مورد این ماده میپردازیم !

فرمول آسپارتام

آیا آسپارتام سبب تولید متانول آزاد می شود؟!

در سال ۲۰۰۱ در آمریکا به دنبال اپیدمی علائم شبه ام اس (نوعی اختلال عصبی ) در مصرف کنندگان نوشیدنی های حاوی شیرین کننده مصنوعی آسپارتام،معلوم شد این علائم به علت  مسمومیت با متانول است که علایمی شبیه ام‌اس ایجاد می‌کند.

اسپارتام در دمای حدود ۴۰ سانتی‌گراد تجزیه می‌شود و متانول (الکل چوب) آن به فرمالویید و سپس به اسید فرمیک تبدیل می‌شود که می‌تواند تعادل الکترولیت‌های بدن را برهم بزند.
در مورد بیماران مبتلا، با قطع کردن مصرف نوشابه‌های رژیمی، علایم بیماری نیز از بین می‌رود. که این امر لزوم نگه داری درست نوشیدنی های محتوی این ماده در دمای مناسب نه در گرما را مشخص میکند !
این ماده در محصولات مجازی که مورد استفاده قرار می گیرد نمی تواند خطرناک باشد و فقط در صورت حرارت دادن می تواند متانول آزاد تولید کند. مصرف متانول آزاد به دلیل شکسته شدن و تبدیل به فرمالدهید در مصرف کنندگان آن می تواند یک عامل سرطان زا(کارسینوژن) شناخته شود.

همانند بسیاری دیگر از ترکیبات اسیدهای آمینه، اسپارتام نیز در حرارت بالا و یا در محیط قلیایی تجزیه  میشود.
اسپارتام در دمای اتاق و PH 3/4 بیشترین ثبات و پایداری را دارد.
از اسپارتام در پخت نان و شیرینی نمی‌توان استفاده کرد و در صورت لزوم پس از اتمام مراحل پخت، باید به محصول اضافه شود.

آیا اسپارتام به عنوان یک شیرین کننده مصنوعی کم کالری سرطان زاست؟!

به طور معمول دو نمونه از تحقیقات برای اثبات سرطان زا بودن یک ماده مورد استفاده قرار میگیرند ،مطالعات بر روی حیوانات و مطالعات بر روی انسان ها ،از انجا که نتایج مطالعات بر روی دو نمونه همواره ثابت نیست ،محققان لزوم توجه به هر دو گروه را اساسی میدانند !

طبق مطالعه منتشر شده در سال ۲۰۰۶ در ژورنال Environmental Health Perspectives  ادعا شد که دوز های بسیار بالای آسپارتام سبب بروز لوسمی (سرطان خون) و لنفوما (نوعی سرطان لنفوسیت های خونی ) در موش ها میشود. بسیاری از سازمان های نظارتی غذا و دارو از جمله سازمان های غذایی امریکا ،اروپا و انگلستان دستور برسی کیفیت،انالیز و تفسیر این تحقیق،انجام گرفته را صادر کردند. مشخص شد تحقیق دارای نقص است و هیچ کدام از سازمان های نظارتی از نظر خود مبنی بر بی خطر بودن اسپارتام برنگشتند .

در سال ۲۰۱۲ در تحقیقی بر روی ۱۲۵ هزار نفر ارتباطی بین مصرف اسپارتام و افزایش ریسک لنفوم ،لوسمی و مولتیپل میلوما در مردان گزارش شد! با توجه به اثرات متناقض این تحقیق بر مردان و زنان ، محققان نتیجه گیری کردند که ارتباط بین امار ممکن است تصادفی باشد!

محققان این پژوهش بعدا طی بیانیه ای عذر خواهی صادر کرده و اعتراف به ضعیف بودن نتایج کردند !


یکی از بزرگترین تحقیقاتی که بر روی احتمال ،ارتباط مصرف اسپارتام و سرطان صورت گرفت،توسط NCI (موسسه ملی سرطان ایالات متحده ) بود .
در این تحقیق ۲۸۵,۰۷۹ مرد و ۱۸۸,۹۰۵ زن بین گروه سنی ۵۰ تا ۷۱ سال مورد مطالعه قرار گرفتند .
طبق نتایج منتشر شده ی تحقیق ،آسپارتام ارتباطی با تومور های مغزی ،سرطان خون و لنفوم ندارد .

مشکل حقیقی و جدی آسپارتام ؟!

تنها عارضه ی ثابت شده ی آسپارتام،در افراد با بیماری ژنتیکی فنیل کتونوری یا PKU است.

بیماری فنیل کتونوری یک نقص متابولیکی مادرزادی نادر است. اختلال اصلی در این بیماری، تجمع اسید آمینه فنیل آلانین در مایعات بدن و سیستم عصبی است.

تجمع این اسید آمینه به دلیل عدم وجود آنزیم مورد نیاز برای تبدیل فنیل آلانین به تیروزین رخ می‌دهد که در افراد طبیعی به سرعت فنیل الانین تجزیه میشود.تجمع اسید آمینه فنیل الانین در بدن کودک باعث عقب ماندگی ذهنی می‌شود. افراد مبتلا به فنیل کتونوری نباید از محصولات محتوی فنیل الانین به صورت گسترده استفاده کنند همانطور که پیشتر اشاره شد اسپارتام در بدن به اسید آمینه های سازنده ی خود یعنی فنیل آلانین و اسید آسپارتیک متابولیزه میشود که همین امر سبب بروز مشکل در این بیماران میشود.

پس افراد بیمار باید حتما محتوی مواد غذایی را چک و از محصولات شیرین شده با آسپارتام استفاده نکنند.
مصرف آسپارتام در افراد با بیماری فنیل کتونوری و افراد تحت درمان با دارو های آنتی سایکوتیک (ضد جنون) ممنوع است.

در سال ۲۰۱۳ اداره ی ایمنی مواد غذایی اروپا (EFSA) به بررسی بیش از ۶۰۰ مطالعه در باره ی این شیرین کننده پرداخت. بنابر تحقیقات انجام گرفته هیچ دلیلی برای حذف آسپارتام از بازار پیدا نشد.

در سال ۱۹۸۱ FDA سازمان غذا و دارو امریکا استفاده از aspartame تحت شرایط خاص را به عنوان یک شیرین کننده در ادامس ها، غلات صبحانه و غذاهایی خاص مانند ژلاتین ، پودینگ، محصولات لبنی و… تایید نمود

سال ۱۹۸۳ FDA استفاده از این ترکیب را در نوشیدنی های گازدار تایید نمود.

نهایتا در سال ۱۹۹۶سازمان غذا و داروی آمریکا این ماده را یک شیرین کننده ی عمومی دانست اما در محصولاتی که نیاز به حرارت برای پخت دارند مانند نان، کیک و شیرینی استفاده از این ترکیب به عنوان شیرین کننده تایید نگردید.

اسپارتام ،درمقادیر بسیار کم استفاده می‌شود بنابراین تقریبا هیچ کالری‌ای به غذاها و نوشیدنی‌ها اضافه نمی‌کند در نتیجه زمانی که این محصول جایگزین شیرین کننده‌ های داری کالری می‌شود کالری کل در غذاها و نوشیدنی‌ها به مقدار قابل توجهی کاهش می‌یابد.

طبق تحقیقات EFSA و FDA مقدار دوز مصرفی مجاز روزانه از این ترکیب به صورت زیر می باشد:

اداره ی ایمنی مواد غذایی اروپا(EFSA):به ازای هر کیلوگرم از وزن ۵۰ میلی گرم

سازمان غذا و دارو امریکا(FDA): به ازای هر کیلوگرم از وزن ۴۰ میلی گرم

.این میزان ۱۰۰ برابر از کمترین دوز مشکل ساز در حیوانات کم تر است

یک قوطی نوشابه ی رژیمی حاوی ۱۸۵ میلی گرم اسپارتام  می باشد یعنی فردی با ۶۸ کیلوگرم وزن باید روزانه بیش از ۱۸ قوطی نوشابه مصرف کند تا به بیش از مصرف مجاز تایید شده توسط برسد

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *