تاریخ امروزدوشنبه , ۱۸ آذر ۱۳۹۸

فتق(Hernia) چیست و چند نوع دارد؟

فتق چیست؟ (Hernia)

فتق به دلیل ضعف لایه‌های داخلی عضلات دیواره ای بروز می‌کند که منجر به ایجاد برآمدگی بالون شکل و ورود اندام مثل  روده کوچک و سایر اندام‌های داخل شکمی در این ناحیه می‌شود.
فتق به معنی برآمدگی یک اندام یا بخشی از آن بواسطه ی نقص در ساختارهایی است که به طور طبیعی آن اندام را دربر می گیرند.

فتق ها ممکن است مادرزادی، اکتسابی یا بر اثر ضربه باشند.  این بیماری ممکن است در مردان و زنان با هر سنی مشاهده شود اما در مردان شیوع بیشتری دارد.

عواملی مانند بلند کردن وزنه سنگین، افزایش وزن، سرفه مداوم و زور زدن هنگام اجابت مزاج می‌تواند احتمال بروز مجدد این عارضه را در بیمارانی را که تحت جراحی فتق قرار گرفته‌اند، افزایش دهد.

فتق به سه نوع خارجی، داخل جداری و داخلی تقسیم می شوند. در فتق خارجی کیسه ی فتق کاملا از جدار شکم بیرون نمی زند. در فتق داخل جداری، کیسه در بین لایه های جدار شکم باقی می ماند و در نوع داخلی، ساک در داخل حفره ی دربرگیرنده ی احشا باقی   میماند.

اغلب فتق ها در ناحیه ی اینگوینال (بالای کشاله ی ران) ایجاد می شوند، اما فتق های نافی، شکمی و هیاتال (ورود معده به قفسه سینه) نیز ممکن است بروز کنند.
به طور کلی تمام فتق ها باید ترمیم شوند مگر اینکه به دلیل وجود موارد موضعی یا سیستمیک پیش آگهی خوبی را برای دوره ی بعد از درمان نداشته باشیم .

فتق اینگوئینال (مغبنی یا کشاله ی ران)

این نوع فتق در مردان ۲ برابر زنان است و در جدار تحتانی شکم ایجاد میشود و بر دو نوع مستقیم و غیرمستقیم است.

فتق مغبنی یا اینگوینال در هر فردی و در هر سنی ممکن است ایجاد شود، ولی بعضی از عوامل احتمال بروز آن را بیشتر می کنند:
• سرفه مزمن و طوالنی مدت مثالا در افراد سیگاری
• چاقی
• حاملگی
• برداشتن اجسام سنگین

علت ایجاد آن چیست؟

اگر فتق، زمینه مادرزادی داشته باشد، ممکن است در زمان کودکی یا نوجوانی بروز کند.

گاهی به دلیل ضعیف شدن عضلات جدار شکم یا افــزایش فشار داخل شکم (ناشی از کارسنگین و سرفه های شدید، یا انسداد مسیر ادرار و یبوست مزمن) در سنین بالاتر بروز می کند.


فتق کشاله ران

در نوزادان را به محض تشخیص باید جراحی کرد.فتق اینگوینال اغلب تحت بیهوشی عمومی ترمیم می شود.
فتق مغبنی یا اینگوینال، معمولا به صورت یک برآمدگی در ناحیه پائین کشاله ران ایجاد می شود.

این برآمدگی در حالت ایستاده بیشتر دیده می شود و با سرفه، زور زدن، و برداشتن وزنه سنگین، بزرگ ترمی شود.

معمولا درد خفیف و مبهمی در ناحیه کشاله ران وجود دارد که درحالت ایستاده و هنگام اجابت مزاج یا برداشتن اجسام سنگین بیشتر می شود.

در صورت مشاهده توده ای در قسمت پائین کشاله ران به پزشک متخصص مراجعه کنید. در صورت عدم درمان به موقع، پیشرفت فتق ممکن است منجر به انسداد روده شود که در این صورت بایستی عمل جراحی اورژانسی انجام شود.
استفاده از فتق بند اگر چه در مراحل ابتدایی مؤثر است، ولی به هیچ وجه توصیه نمی شود زیرا احتمال عوارض بعد ازعمل را بیشتر می کند.

حدود ۸۰ درصد از فتق‌ها، در کشاله ران ایجاد می‌شود که شامل دو نوع مستقیم و غیر مستقیم می‌باشد.

غیر مستقیم: در دوره جنینی جنس مذکر، مسیری برای جابجایی بیضه‌ها از شکم به داخل کیسه بیضه وجود دارد که بطور طبیعی باید قبل از تولد بسته شود. در صورت باز ماندن این مسیر، احتمال ابتلا به فتق کشاله ران در سنین بالاتر افزایش پیدا می‌کند. این نوع فتق در هر سنی می‌تواند ایجاد شود.

مستقیم: به دلیل ضعیف شدن عضلات دیواره شکم به وجود می‌آید که در برخی موارد در مردان تا کیسه بیضه نیز پیش می‌رود. بر خلاف نوع غیر مستقیم که در هر سنی رخ می‌دهد، فتق مستقیم بیشتر در سنین میانسالی و پیری بروز می‌کند زیرا با افزایش سن، عضلات دیواره شکم ضعیف‌تر می‌شود.


فتق نافی

این نوع اغلب در نوزادان و کودکان دیده می شود و یک نقص مادرزادی در صفاق را نشان می دهد که معمولا قسمتی از یک نقطه ی ضعیف از ماهیچه های شکم و حلقه ی نافی بیرون زده است.

بیشتر فتق های ناف به خودی خودبعد از دو سالگی بسته می شوند. برای پیشگیری از عوارض فتق های ناف که تا سن چهار الی پنج سالگی بسته نشوند و یا در سن بزرگسالی ایجاد شود احتیاج به ترمیم جراحی دارد.

میزان شیوع این وضعیت در پسرها و دخترها برابر است.در بالغینی که دچار افزایش وزن زیاد می شوند و یا حاملگی های مکرر دارند خطر فتق ناف افزایش می یابد.
فتق ناف باعث ایجاد ورم یا برآمدگی نرم در نزدیکی ناف می شود.این برآمدگی ممکن است بینیک تا پنج سانتی متر قطر داشته باشد.

اگر نوزادی فتق ناف داشته باشد، در هنگام گریه، سرفه و یا در حین زور زدن و تلاش امکان کشف بر آمدگی وجوددارد. زمانی که نوزاد ساکت است و یا زمانی که به پشت خوابیده، برآمدگی ناپدید می شود.

فتق ناف در اطفال معمولا بدون درد است اما اگر در زمان بزرگسالی رخ دهد ایجاد ناراحتی می کند.
در زمان حاملگی بند ناف از طریق یک سوراخ کوچک از ماهیچه های شکم نوزاد می گذرد. سوراخ معمولا قبل از تولد بسته می شود.

اگر ماهیچه ها کاملا متناسب باهم رشد نکنند، این ضعف در دیواره شکم ممکن است سبب ایجاد یک فتق ناف در هنگام تولد یا در طول زندگی شود. در بزرگسالی فشار شکمی زیاد می تواند موجب این عارضه  شود.

سایر عوامل احتمالی موثر عبارتند از:
چاقی، بلند کردن وسایل سنگین، سرفه کردن، حاملگی های مکرر، وجود مایع در حفره شکمی، عوامل خطر زا فتق ناف با معاینه ی بالینی قابل تشخیص است.

گاهی از اوقات تصویر برداری مانند سونوگرافی از شکم یا رادیو گرافی نیز استفاده میشود.


فتق هیاتال یا دیافراگمی

هیاتوس مجرایی است برای عبور مری از دیافراگم که ماهیچه ی اصلی تنفس می باشد. فتق هیاتال زمانی حاصل میشود که قسمتی از معده دچار بیرون زدگی از سوراخ دیافراگم  به حفره ی قفسه ی سینه شود.
علائم عمدتا با ایجاد التهاب و زخم هایی در اطراف مری همراه هستند که منجر به پس زدن مقداری از شیره ی معده به مری از قسمت دچار فتق شده می شود.

علائم: درد، خون ریزی، و اشکال در بلع . تشخیص قطعی فتق هیاتال یا مری، توسط آندوسکوپی داده میشود.
زمانی که درمان دارویی برای کاهش دادن مشکلات با شکست مواجه شود، درمان جراحی مفید خواهد بود.

آیا امکان دارد بعد از عمل جراحی مجددا فتق ها عود کنند؟
بله. فتق ها ممکن است بعد از جراحی دوباره عود کنند که بستگی به تکنیک عمل جراحی دارد.

آیا استفاده از فتق بند باعث رفع مشکل میشود؟
خیر. در موارد فتق های کشاله ران برای مدت محدودی که بیمار جهت جراحی وقت ندارد، اشکالی نداشته اما باعث درمان آن نمیشود.
استفاده دراز مدت از فتق بندها باعث چسبندگی لایه های فتق و مشکل تر کردن جراحی میشود.

عوارض جراحی فتق

شایعترین عارضه جراحی درد ناحیه میباشد که گاهی تا یک سال باقی میماند و آزار دهنده است که مصرف مسکنها و پوشیدن شورت های محکم که بیضه ها را بالا ببرد، میتواند کمک کننده باشد.
خونریزی و بزرگ شدن منطقه ممکن است از عوارض دیررس جراحی باشد که عموماً نیاز به انجام کار خاصی نبوده و با درمان علامتی (کمپرس آب گرم و مصرف مسکن) بهتر میشود.

نکته مهم این است که بیمار نباید بلافاصله بعد از جراحی، انجام فعالیتهای سنگین را شروع کند چرا که این امر احتمال عود فتق را افزایش میدهد. عفونتهای زخم هم مانند هر زخم دیگری ممکن است اتفاق بیفتد.
از عوارض دیگر جراحی ، سوزش و خارش ناحیه میباشد. به طور کلی ورزیده بودن عضالت شکم از عود فتق ها جلوگیری میکند.

آموزش حرکات مجاز و غیر مجاز

۱_به محض اجازه پزشک پس از عمل با کمک از تخت خارج گردید و قدم بزنید.
۲ -فعالیت های خود را کم کم و برحسب تحمل افزایش دهید و پیاده روی کنید.
۳-از انجام فعالیت های سنگین و بلند کردن اجسام سنگین، سرفه بدون حمایت و زور زدن محل عمل تا ۶-۴
هفته بعد عمل اجتناب کنید(در عمل لاپاراسکوپیک این زمان نصف می شود).
۴ – ۲-۱ روز بعد از عمل می توانید دوش بگیرید.
۵ -پس از ترخیص( در صورت نداشتن درد)ممانعتی در فعالیت جنسی وجود ندارد.
۶ -در صورت ترخیص با درن در صورت نیاز و کثیفی پانسمان به صورت استریل تعویض کنید و طبق آموزش
پرستارتان درن را خالی کنید.
۷ -در صورت درد ، از ضد دردهای تجویزی پزشکتان استفاده کنید.
۸ -در مردان به منظور کاهش ناراحتی بیضه ها، می توانید از کیسه یخ یا فتق بند (محافظ)استفاده نمود.


رژیم غذایی مجاز و غیر مجاز:

بعد از شروع حرکات دودی روده ، طبق نظر پزشک ابتدا مایعات روشن مثل چای کمــرنگ،آب کمپــوت و سپس مایعــات کامل (سوپ)شروع می شود و بعد به مرور رژیم نرم و به تدریج رژیم معمولیجایگزین می شود.

بعد از شروع مایعات جهت کمک به شروع حرکات روده ها مرتباً در بخش یا منزل قدم بزنید.

در روز های اول جراحی، مایعات فراوان(۲تا۳ لیتر) بخورید تا مطمئن شوید شکم تان کار می کند. سعی کنید
از مسکن های تزریقی (به علت تاثیری که بر روی حرکات روده ها داشته و آن را کند میکند)کمتر استفاده
کنید.
در روزهای اول بعد از عمل، از مصرف مواد غذایی نفاخ (آب میوه های خام و مصنوعی، ذرت، کلم، لوبیا،
نخود، تربچه، خیار، نوشابه های گاز دار) خودداری کنید.
با استفاده از رژیم غذایی پر فیبر (سبزیجات و میوه جات)و یا ملین طبق تجویز پزشک، سعی کنید دچار
یبوست نشوید.

رژیم غذایی باید حاوی مقدار کافی پروتئین(گوشت کم چرب، تخم مرغ، لبنیات و…) و مواد سرشار از ویتامین
ث مثل مرکبات، آب آناناس و پرتقال باشد.
بهتر است وعده های غذایی مختصر و مکرر داشته باشید از نوشیدن مشروبات الکلی و کشیدن سیگار خودداری کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *